Strona główna

O nas

Dwór Kossaków rok 1922

Dwór w Górkach Wielkich powstał w 1734 r., kiedy to „Hieronim Marklowski, starosta ziemski, dziedzic górecki, nowy wymurowany dwór w miejsce dawnego modrzewiowego wystawił” (Zofia Kossak „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata”). Rodzice Zofii Kossak, Tadeusz i Anna z Kisielnickich, zamieszkali we dworze w 1922 r., a rok później dołączyła do nich owdowiała córka Zofia wraz z synkami. Stare mury ponownie stały się świadkami odradzającego się życia rodzinnego. W 1925 r. w XVII-wiecznym góreckim kościółku Zofia wzięła ślub z Zygmuntem Szatkowskim, któremu urodziła dwoje dzieci. Dwór w Górkach był magnesem przyciągającym niepospolitych ludzi z odległych stron. U Kossaków gościli pisarze: m in. Jan Parandowski, Maria Dąbrowska, Jan Sztaudynger, Melchior Wańkowicz. Z Krakowa przyjeżdżał sławny brat bliźniak, Wojciech Kossak oraz jego dzieci (Jerzy Kossak, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska i Magdalena Samozwaniec). Bywała kuzynka Zofii, Jadwiga Unrug z mężem Stanisławem Ignacym Witkiewiczem (Witkacym). To tutaj powstały jedne z najsłynniejszych powieści Zofii Kossak. W 1939 r. wybuchła II Wojna Światowa i rodzina została zmuszona opuścić dom. Po zakończeniu działań wojennych, pod nieobecność właścicieli, dwór został spalony 6 lub 8 maja 1945 r. Piękny dwuspadowy dach, obszerne strychy, wiekowa stolarka poszły z dymem.

 

22 października 2010 roku w odnowionej części budynku zostało otwarte Centrum Kultury i Sztuki "Dwór Kossaków". W dawnej posiadłości znanych malarzy w Górkach Wielkich znalazły się multimedialne urządzenia, na których można obejrzeć zdjęcia lub posłuchać wypowiedzi pisarki, a także zobaczyć fototapety i eksponaty, nawiązujące do życia i twórczości Zofii Kossak i jej rodziny. Nowo powstałe Centrum Kultury i Sztuki "Dwór Kossaków" ma służyć rozwojowi statutowej działalności Fundacji im. Zofii Kossak poprzez umożliwienie działalności edukacyjnej (warsztaty literackie, dziennikarskie, plastyczne, teatralne dla dzieci i młodzieży), stworzenie warunków do profesjonalnego udostępnienia zbiorów związanych z życiem i twórczością Zofii Kossak oraz organizowanie letnich przedstawień teatralnych, koncertów, pokazów filmów. Pozwoli to zwiększyć udział miejscowej ludności w życiu kulturalnym regionu oraz podnieść jego turystyczną atrakcyjność. Projekt „Adaptacja zabytkowych ruin dworu Kossaków wraz z ich otoczeniem w Górkach Wielkich na cele kulturalne” został nominowany do udziału w konkursie „Polska Pięknieje – 7 Cudów Funduszy Europejskich” i zdobył Nagrodę Internautów.

 

Centrum Kultury i Sztuki wpisuje się w krajobraz kulturowy subregionu południowego i województwa śląskiego wnosząc doń konkretną treść i formę. Formą przekazu kulturowego Centrum jest i będzie organizacja imprez, wystaw, lekcji, plenerów, inscenizacji, wernisaży, konferencji naukowo – artystycznych, itp. Jednakże bardzo istotna będzie treść działalności. Mieszkańcom województwa i uczestnikom przedsięwzięć Centrum przekazany zostanie ważny symbol, przedstawiający umiejętność i sens przezwyciężania własnymi siłami tragicznych XX wiecznych doświadczeń historycznych i społecznych. Zniszczony, zdewastowany w wojennej pożodze dom ożywa, by stać się promieniującym centrum kultury i sztuki. Wskrzeszona atmosfera i dawny kulturotwórczy duch dworu stają się symbolem przełamania skutków ludzkich błędów z przeszłości. Po latach zamazywania roli, jaką pełnił dwór Kossaków nie tylko w wymiarze lokalnym oraz wartości, jakich był ostoją powraca do dawnego znaczenia, stając się dosłownie i w przenośni przystanią na szlaku dla ludzi szukających kontaktu z przyrodą, muzyką, sztuką, historią, literaturą. Dworek w Górkach jest symbolem domu rodzinnego polskiej inteligencji na Śląsku. Od października 2010 roku obiekt zwiedziło ok. 10.000 osób.